Αποδιοπομπαίος τράγος: Ο «κακός» της υπόθεσης…ή μήπως όχι;

by agert91
0 comment
Μοιράσου με φίλους
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Στις μέρες μας, η έννοια του αποδιοπομπαίου τράγου έχει αρχίσει να αποκτά όλο και μεγαλύτερη βαρύτητα και σημασία, δεδομένων των πολιτικών και οικονομικών συνθηκών που επικρατούν και του κοινωνικού γίγνεσθαι που συνεχώς αλλάζει. Η έννοια αυτή, λοιπόν, γίνεται όλο και πιο επίκαιρη.

Η έννοια του αποδιοπομπαίου τράγου έχει τις ρίζες της στα αρχαία χρόνια και την εβραϊκή κοινωνία, η οποία «φόρτωνε» συμβολικά όλες της αμαρτίες του λαού σε έναν τράγο τον οποίο συνήθιζε να εκδιώχνει στην έρημο.  (ορισμός του el.wiktionary.org)

Σήμερα, παρατηρούμε αυτήν την λειτουργία με άλλη μορφή και στην θέση του αποδιοπομπαίου τράγου μπαίνουν άτομα ή κοινωνικές ομάδες οι οποίοι επιλέγονται ασυνείδητα για να σηκώσουν τις ευθύνες μιας άλλης ομάδας. Όσο διαβάζουμε την συνέχεια, θα βρει ο καθένας μας παραδείγματα από την προσωπική του ζωή, φορές που «φορτώσαμε» τις ευθύνες σε κάποιον ή που οι ίδιοι ίσως γίναμε αποδιοπομπαίοι τράγοι.

Ο Αποδιοπομπαίος Τράγος στην Κοινωνία

Μια κοινωνία σε κρίση καλείται να αποδώσει ευθύνες σε κάποιον, να αιτιολογήσει όλο αυτό που συμβαίνει. Κι επειδή οι αιτίες είναι πάντα πολύπλοκες και συχνά άγνωστες στον απλό λαό, επιλέγεται μια ομάδα η οποία «φταίει» για προβλήματα όπως η οικονομική κρίση, ένας πόλεμος, μια πανδημία κ.ο.κ. Πόσα παραδείγματα μπορεί κανείς να σκεφτεί εδώ; Ο αποδιοπομπαίος τράγος αλλάζει μορφή αλλά βρίσκεται πάντα εκεί. Και οι ομάδες που επιλέγονται είναι συνήθως οι «αδύναμοι» και όλο αυτό οδηγεί σε φαινόμενα κάθε είδους διακρίσεων και ρατσισμού.

Ο Αποδιοπομπαίος Τράγος στις Ομάδες

Σε μικρότερη κλίμακα, μπορούμε να παρατηρήσουμε τους «φταίχτες» σε κάθε είδους ομάδα. Για παράδειγμα, σε μια ομάδα συναδέλφων υπάρχει αυτός ο εργαζόμενος που «δεν κάνει καλά την δουλειά του» και που φταίει για τα λάθη και τις αποτυχίες της ομάδας. Σε ένα σχολείο υπάρχει αυτός ο «ιδιαίτερος» συμμαθητής που καταστρέφει την εικόνα της σχολικής τάξης ή του σχολείου, πράγμα το οποίο μας παραπέμπει στο φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού.

Και στις θεραπευτικές ομάδες θα βρούμε τον αποδιοπομπαίο τράγο. Είναι αυτός που  για παράδειγμα μένει σιωπηλός ή αυτός που εκφράζει θυμό. Αυτός που απειλεί την συνοχή της ομάδας όπως ιδώνεται από αυτήν. Αλλά, όπως θα δούμε στην συνέχεια, ουσιαστικά είναι αυτός που διατηρεί τόσο την συνοχή όσο και την θετική αυτοεικόνα της.

Ο Αποδιοπομπαίος Τράγος στην Οικογένεια

Σχεδόν σε κάθε οικογένεια υπάρχει αυτός που δεν συμμορφώνεται με τους κανόνες της, αυτός που δημιουργεί προβλήματα, αυτός για τον οποίο οι άλλοι προβληματίζονται. Ο «ασταθής», ο «νευρικός», ο «ψυχικά ασθενής», ο χρήστης κ.ο.κ. Για να δούμε, λοιπόν, τι γίνεται με όλους αυτούς τους «κακούς»…

Η λειτουργία του αποδιοπομπαίου τράγου

Η συστημική προσέγγιση έχει μελετήσει διεξοδικά και έχει δώσει πολλές απαντήσεις σχετικά με αυτό το φαινόμενο. Οι ομάδες έχουν ανάγκη να διατηρήσουν την ομοιόστασή τους, την συνοχή τους με απλά λόγια. Ένας τρόπος να το επιτύχουν είναι να στρέψουν την προσοχή τους σε ένα άτομο ή ομάδα οι οποίοι θα αναλάβουν την ευθύνη για όλα τα δεινά της ομάδας. Με αυτόν τον τρόπο, καλύπτονται τα βαθύτερα προβλήματα και οι δυσκολίες στις σχέσεις μεταξύ των μελών της ομάδας.

Ο Bowen έχει συμβάλει σημαντικά στην κατανόηση του φαινομένου μέσα στις οικογένειες χρησιμοποιώντας τον όρο «τριγωνοποίηση» η οποία συμβαίνει όταν δύο άτομα προβάλλουν σε ένα τρίτο αρνητικά χαρακτηριστικά έτσι ώστε να ενωθούν απέναντί του και να μειώσουν το άγχος που γεννάται μέσα από βαθύτερα προβλήματα στην σχέση τους. Ένα παράδειγμα σε αυτό είναι η χρήση ουσιών από ένα παιδί το οποίο οι γονείς χρησιμοποιούν για να ενωθούν με αφορμή το πρόβλημά του. Το παιδί αυτό καλείται να εκδραματίσει τα προβλήματα που αφορούν την σχέση των γονιών του. Μάλιστα, συχνά βλέπουμε ότι κατά την απεξάρτηση, όταν ο αποδιοπομπαίος τράγος εγκαταλείπει τον ρόλο του, οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με τα βαθύτερα προβλήματα της σχέσης τους με αποτέλεσμα την ανάπτυξη συγκρούσεων ή ακόμα και ένα διαζύγιο.

Βλέπουμε, λοιπόν, γιατί η συστημική θεωρία χρησιμοποιεί τον όρο «Αναγνωρισμένος Ασθενής»  καθώς δεν βλέπει το άτομο ως ασθενή, αλλά ως εκείνον που προσπαθεί να διατηρήσει την ισορροπία του συστήματος μέσα από ένα σύμπτωμα. Έτσι, η ψυχοπαθολογία αναιρείται και εν μέρει και το στίγμα που την συνοδεύει. Αυτό θα μπορούσαμε να το μεταφέρουμε και σε επίπεδο ομάδας και κοινωνίας.

Επομένως, πολλοί από τους «κακούς» γύρω μας είναι απλά άνθρωποι ή ομάδες οι οποίοι έχουν αναλάβει μια εξαιρετικά σημαντική λειτουργία, αυτήν της διατήρησης της συνοχής μιας ομάδας ή μιας κοινωνίας, με τελικά τραγικές συνέπειες για τους ίδιους. Ας το έχουμε λοιπόν στο μυαλό μας όταν θα γίνουμε ξανά μέρος αυτού του μηχανισμού από οποιαδήποτε θέση.

Πηγή: https://citycampus.gr/


Μοιράσου με φίλους
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

You may also like